De verborgen immigrant in de praktijk 

 

Door Jet Sichterman Expat Child Psychology, psycholoog Den Haag


Expat Child Psychology

 

Veel psychologen krijgen in deze tijd van internationalisering en globalisering wel eens te maken met verborgen immigranten. Soms zonder dat ze zich dat realiseren. En dat is jammer, want dat is juist een van de risicofactoren waarmee deze mensen te maken hebben. Daarom richt dit blog zich op de verborgen immigrant in de (psychologische) praktijk, wie zijn het en welke risicofactoren spelen een rol?

 

 

Wat is een verborgen immigrant?

Een verborgen immigrant is iemand die erg lijkt op anderen in het land waar hij woont. Hij heeft bijvoorbeeld dezelfde uiterlijke kenmerken en spreekt de taal goed. Maar vanbinnen is deze persoon anders dan de mensen om hem heen, omdat hij is beïnvloed door andere culturen. In Nederland zijn verschillende verborgen immigranten aanwezig. Mensen die elders geboren zijn en nu (tijdelijk) in Nederland wonen zijn moeilijk te herkennen als immigrant wanneer zij een Westers uiterlijk hebben, Nederlands spreken en zich ‘Nederlands’ gedragen. Nederlanders kunnen ook verborgen immigranten zijn in Nederland, wanneer zij weer in Nederland zijn komen wonen nadat zij ergens anders zijn opgegroeid.

 

Risicofactoren voor verborgen immigranten

  • ‘verborgen zijn’; verborgen immigranten kunnen worden overvraagd omdat ze de culturele regels niet goed begrijpen, of worden afgerekend op dingen die in een andere cultuur juist positief zijn. Daarnaast zijn er weinig mensen die zich realiseren dat het internationale leven niet alleen maar leuk en positief is, waardoor verborgen immigranten zich eenzaam en ongesteund kunnen voelen.

  • Een derde cultuur; kinderen die internationaal opgroeien worden ‘third culture kids’ genoemd. Ze ontwikkelen een soort extra cultuur naast die van het geboorteland en gastland(en). Met deze ‘derde’ cultuur lijken ze meer op anderen die ook internationaal zijn opgegroeid dan op mensen die volledig zijn opgegroeid in één land met één cultuur. Deze derde cultuur heeft zowel voordelen als nadelen.

  • (Onverwerkte) rouw; bij het verhuizen naar een ander land moet men alles achtergelaten; vrienden, familie, school, werk, huisdieren, de cultuur, de taal, de inboedel en zelfs kleding als het een verhuizing naar een ander klimaat betreft. Er is weinig kans om dit verlies te verwerken, want op de nieuwe locatie moet worden geïnvesteerd in een nieuw leven.

  • Omgekeerde cultuurshock; de verwachtingen die expats ontwikkelen van het ‘thuisland’ kunnen behoorlijk afwijken van de realiteit. Dit geldt met name voor kinderen die maar kort in dat ‘thuisland’ hebben gewoond. Wanneer ze terugkeren ervaren ze een omgekeerde cultuurshock. Dit wordt door velen beschreven als heftiger dan de bekende cultuurshock. Immers, ze horen niet meer bij het land dat ze thuis noemden, waar horen ze dan wel?

 

In de praktijk

Gelukkig zijn er ook veel positieve kanten aan het internationale bestaan. Zo zijn veel third culture kids meertalig en hebben zij een grote culturele sensitiviteit en goed ontwikkelde observatie-vaardigheden. Deze pluspunten kunnen natuurlijk worden ingezet in de hulpverlening aan verborgen immigranten. Het is daarnaast van belang om de verborgen immigrant in de hulpverlening te herkennen en hun bijzondere, maar soms ook moeilijke en emotioneel beladen ervaringen te onderkennen. Kennis en bewustzijn van de bovengenoemde risicofactoren en een oprecht geïnteresseerde en open houding kunnen hier aan bijdragen.

 

Met dank aan Jet Sichterman, Expat Child Psychology Den Haag

Gastblogger voor Psycholoog en praktijk

Plaatsingsdatum: 16-12-2013

 

 

 

Bronnen:

König, J. (2012). Moving Experience: Complexities of Acculturation. Amsterdam: VU University Press.

Pollock, D.C. & Reken, R. E. Van, (2009, re). Third Culture Kids, Growing up among Worlds. Boston: Nicholas Brealey Publishing.

Sprekers bij het Sea Change Symposium. “Supporting Global Youth: Addressing assets and challenges”. Sea Change Mentoring, 12 oktober 2013, Den Haag.
- Berger, K. “Identity in an ever changing Environmental and Cultural Context.”
- Mahoney, E. “The Positive Influence of Mentoring on Expat Youth.”